Gids voor het Weense balseizoen: Walsend door de winter

Het balseizoen is de ruggengraat van 'Fasching', het Oostenrijkse carnaval. Het begint allemaal op 11 november om 11:11 uur met een openbare wals op de Graben. Maar de echte waanzin slaat toe in januari en februari. Voor ons is het bezoeken van een bal een jaarlijkse ontsnapping. Het is een kans om je over te geven aan een ritueel dat keizerrijken en oorlogen heeft overleefd. Je ziet de sfeer veranderen zodra de schemering invalt. Mannen in zwarte mantels en vrouwen in enorme jurken proppen zich in de U-Bahn of springen in een Fiaker (paardenkoets). Het is een gechoreografeerd schouwspel dat teruggaat tot de 18e eeuw. Elk bal begint met het 'Jungdamen- und Jungherrenkomitee'. Deze debutanten in witte jurken en partners in strakke smoking voeren een gesynchroniseerde routine uit. Het is gedisciplineerd en prachtig. Dan roept de ceremoniemeester 'Alles Walzer!' (Iedereen walsen!). Dat is jouw teken. De formele rijen breken op en honderden paren overspoelen de vloer op de klanken van Johann Strauss. Zelfs als je twee linkervoeten hebt: ga. Ga op een balkon in de Hofburg staan en kijk naar de wervelende zee van zijde. Elke forint waard.

Met 400 evenementen op de kalender moet je je keuzes maken. Het Wiener Opernball is de zwaargewicht. Het vindt plaats op de laatste donderdag voor Aswoensdag en verandert de Staatsoper in een enorme dansvloer van 800 vierkante meter. Het is het hoogtepunt van de high society, maar het is prijzig. Toegang begint rond de €395 (plus een donatie van €35), en een zitplaats kost je duizenden euro's meer. Tickets zijn een nachtmerrie om te bemachtigen en gaan via een competitieve loting in begin juni. Wil je de paleisvibe zonder het ego, probeer dan het Kaffeesiederball (Bal van de Koffiehuiseigenaren). Het wordt gehouden in de Hofburg en viert de door UNESCO erkende koffiecultuur van de stad. Het is hartelijk en sociaal, met tickets rond de €195. Klassieke puristen moeten op jacht naar het Bal van de Wiener Philharmoniker in de Musikverein, al heb je serieus veel geluk nodig voor een kaartje. Wil je iets anders, ga dan naar het Blumenball (Bloemenbal) midden januari. Het Rathaus wordt dan versierd met 100.000 bloemen. Het is romantisch, kost €75 tot €130, en er wordt zelfs techno gedraaid in de zijkamers. Voor een inclusief, luidruchtig feest ga je naar het Regenbogenball (Regenboogbal) in Parkhotel Schönbrunn. Het kost ongeveer €100 en schrapt de gendergebonden dresscodes.

Weense balorganisatoren doen niet aan 'casual'. De uitsmijters bij de Hofburg of de Staatsoper gedragen zich als modepolitie. Als je de plank misslaat, sturen ze je zonder pardon weg zonder restitutie. Voor vrouwen is het een galajurk tot aan de grond of niets. Vergeet midi-jurken of asymmetrische zoomlijnen. Als je enkels zichtbaar zijn, kom je niet binnen. Debutanten dragen wit, maar gasten moeten voor gedurfde kleuren gaan. Elegantie is de enige graadmeter die telt. Voor mannen zijn de regels nog strenger. Als de uitnodiging 'Black Tie' vermeldt, draag dan een echte smoking (Smoking), een wit overhemd en een handgestrikte vlinderdas. Clip-ons zijn voor kinderen. Bij 'White Tie', zoals op het Opernball, heb je een 'Frack' (rokkostuum) nodig. Dat betekent een broek met hoge taille, een wit piqué vest en een overhemd met vadermoordenaar-kraag. Draag geen polshorloge bij een rokkostuum; dat is een totale beginnersfout. Gebruik een zakhorloge. En trek nooit je jasje uit. Hoe warm het ook wordt in de zaal, hou het aan. Poets je schoenen tot ze glanzen. Het is kleedkamer-theater. Speel de rol.

Geef geen duizenden euro's uit aan een rokkostuum dat je maar één keer draagt. Vienna heeft om precies die reden een enorme verhuurindustrie. Ga naar Kleiderverleih Rottenberg op Porzellangasse 8. Het is een lokaal instituut. Het huren van een jurk of smoking kost ongeveer €170, terwijl een complete rokkostuumset circa €250 kost. Die prijs is inclusief basisvermaak en de stomerij. Voor meer moderne glamour ga je naar Dress & Impress op Krugerstrasse 15. Ze zitten op vijf minuten van de Staatsoper en hebben 700 jurken op voorraad. Een jurk kost daar ongeveer €330 voor twee dagen. Ze hebben zelfs een beautyteam ter plaatse voor je haar. Als je eruit wilt zien alsof je uit een historisch drama bent gestapt, kijk dan bij ART for ART op Montleartstrasse. Zij zijn theaterproducenten en verhuren echte toneelgewaden vanaf €150. Als je liever koopt, maakt Peek & Cloppenburg aan de Kärntner Straße tijdens Fasching hele verdiepingen vrij voor baloutfits. Je kunt daar een eenvoudige jurk scoren voor €130 tot €200. Boek je passessies maanden van tevoren; tegen januari zijn deze winkels een gekkenhuis.

Je hoeft geen pro te zijn om een leuke tijd te hebben. Sekt nippen en mensen kijken is een prima strategie. Maar de avond voelt beter als je ook echt kunt bewegen. De Weense wals is snel en duizelingwekkend. Om botsingen te voorkomen, kun je een spoedcursus volgen. Tanzschule Rueff op Friedrich-Schmidt-Platz 4 is de beste keuze voor reizigers. Hun 'Hop on Waltz'-lessen zijn dagelijkse inloopsessies. Ze geven les in het Engels en richten zich op het overleven van de wals en polka in een menigte. Voor de ouderwetse aristocratische behandeling reserveer je een privéles bij Tanzschule Elmayer op Bräunerstraße 13. Zij doceren etiquette sinds 1919. Zelfs als je de wals overslaat, blijf dan voor de 'Mitternachtseinlage' (Middernachtquadrille). Om middernacht probeert de hele zaal de Fledermaus Quadrille. Het is een groepsdans die ontaardt in een prachtige, lachende chaos. Niemand doet de passen goed. Iedereen botst tegen elkaar op. Dat is het moment waarop het keizerlijke masker afvalt en het echte feest begint.