De Ultieme Gids van een Local voor de Spaanse Rijschool & Lipizzaners

Deze school vormt het hart van de Weense paardencultuur en dateert uit de 16e eeuw. Laat je niet misleiden door de naam 'Spaans'; dit verwijst naar de sterke Iberische paarden die keizer Ferdinand I eeuwen geleden naar het hof bracht. Die hengsten werden gekruist met Napolitaans en Arabisch bloed op de stoeterij in Lipica (in het huidige Slovenië) om de Lipizzaner te creëren. Tegenwoordig fungeert de stoeterij Piber in Stiermarken als de kraamkamer voor deze toekomstige sterren. De meeste Lipizzaners beginnen hun leven met een donkere vacht. Als veulen zijn ze zwart, bruin of muisgrijs en ze krijgen hun kenmerkende porseleinwitte kleur pas tussen hun vierde en achtste jaar. Als je goed kijkt, zie je misschien één donkere hengst tussen de rest. Volgens de traditie moet de school er minstens één houden als geluksbrenger. Het duurt tien jaar voordat een paard en ruiter de telepathische band beheersen die nodig is voor klassieke dressuur. Ze treden op in de Winterrijschool, een meesterwerk van Joseph Emanuel Fischer von Erlach uit 1735. Elk detail van het stucwerk was ontworpen om aristocraten subtiele signalen naar hun rijdieren te laten communiceren. Wanneer je op die galerijen zit, kijk je naar een ambacht dat officieel beschermd wordt door UNESCO.

Sla de dure gala-tickets over en ga in plaats daarvan naar de Ochtendtraining (Morgenarbeit). Deze vindt de meeste weken plaats van dinsdag tot en met vrijdag tussen 10:00 en 11:00 uur. Het biedt een eerlijke kijk op het dagelijkse werk van zowel ruiters als hengsten. De tickets zijn vriendelijk voor de portemonnee, meestal tussen de €16 en €27. Verwacht alleen niet de explosieve sprongen die je op de posters ziet. De ochtend is bedoeld voor ontspanning, spieropbouw en het verfijnen van bewegingen. Je ziet twee groepen: de onstuimige grijze jaarlingen die het vak leren en de ervaren 'witte sterren' die hun voetenwerk perfectioneren op klassieke tonen. Een tip van een pro: de toegang is gratis als je een Vienna Pass hebt. Maar de pas dekt alleen staanplaatsen, dus kom vroeg om een plekje aan de reling te bemachtigen. Je krijgt niet de dramatische belichting van een weekendshow, maar het observeren van de stille, herhaalde communicatie tussen mens en dier is misschien wel indrukwekkender.

Voor het volledige spektakel heb je een zitplaats bij een gala nodig. Hier voeren de Lipizzaners de 'Scholen boven de grond' uit: de acrobatische sprongen die vroeger op Renaissance-slagvelden werden gebruikt. Korte shows van 45 minuten beginnen rond de €26 voor staanplaatsen en lopen op tot €110 voor zitplaatsen. De volledige Gala-show van 90 minuten kan tot €188 kosten voor een plek in de koninklijke loge. Deze vinden plaats in het weekend en zijn vaak maanden van tevoren uitverkocht. Je ziet de Levade, waarbij het paard op zijn achterbenen hurkt in een scherpe hoek van 35 graden. Dan is er de Courbette (sprongen op de achterbenen) en de Capriole, een enorme verticale sprong met een achterwaartse trap. Het hoogtepunt is de Schoolquadrille, waarbij acht paarden in perfecte synchroniciteit dansen op muziek van Mozart en Strauss. De sfeer is plechtig: kroonluchters gloeien, ruiters dragen traditionele bruine slipjassen en tweekante steken, en het publiek blijft muisstil. Als je het budget hebt, bieden de galerijstoelen op de eerste rij het beste zicht op de brute kracht van deze hengsten.

Geschiedenisliefhebbers moeten verder kijken dan de arena. Een 60 minuten durende rondleiding (ongeveer €24) neemt je mee naar de overkant van de straat naar de Stallburg. Dit is de oudste Renaissance-binnenplaats van Wenen en dient als het luxe onderkomen van de hengsten. Je loopt door de gangen, ziet de paarden in hun boxen en bekijkt de historische zadelkamer. Maar de Architectuurtour is de echte aanrader. Deze kost €26 en duurt 80 minuten. Het is fysiek pittig: je beklimt 170 steile treden naar de zolder van het Hofburg-paleis. Daar vind je een barok dak dat bestaat uit 2.000 in elkaar grijpende houten balken, zonder dat er één ijzeren spijker aan te pas is gekomen. De tour eindigt met een panoramisch uitzicht over de binnenstad vanaf het dak. Het is een perspectief dat de meeste toeristen nooit te zien krijgen. Draag stevige schoenen en zorg voor een goede conditie. Laat kinderen onder de 12 thuis; zij mogen vanwege veiligheidsredenen niet mee op deze tour.

Planning is essentieel, omdat het welzijn van de paarden voorop staat. Kom niet in juli. Van eind juni tot half augustus gaan de hengsten op vakantie naar het platteland van Stiermarken. Er zijn dan geen ochtendtrainingen of voorstellingen, hoewel je de lege stallen nog steeds kunt bezoeken. Het beleid voor kinderen is onverbiddelijk. Kinderen onder de 3 jaar worden overal geweigerd omdat een schreeuwende peuter een temperamentvolle hengst kan laten schrikken. Kinderen van 3 tot 6 jaar mogen gratis naar binnen als 'schootkind', terwijl 6- tot 12-jarigen korting krijgen. Neem geen grote tassen of koffers mee; er is geen garderobe en je wordt niet binnengelaten. En berg je telefoon op. Geen foto's, geen video's. Een flitser kan ervoor zorgen dat een paard halverwege een sprong valt, wat gevaarlijk is voor iedereen. Heb je geen budget? Ga dan naar Reitschulgasse 2. Ga voor of na de training bij de gewelfde ingang staan. Je ziet de verzorgers de witte hengsten dan gratis de straat oversteken.