Secessionsgebouw

De Vienna Secession ging van start op 3 april 1897. Gustav Klimt, Koloman Moser en Josef Hoffmann leidden een uittocht uit het stoffige Genossenschaft bildender Künstler om hun eigen weg te gaan. Ze huurden Joseph Maria Olbrich in om een thuis voor hun nieuwe beweging te bouwen op grond die door de stad was geschonken. Het ging snel: de deuren openden in november 1898 na slechts zes maanden bouwen. In 1902 vond hier het beroemdste feest plaats: de 14e Secession-tentoonstelling, een groots eerbetoon aan Ludwig van Beethoven. Klimt schilderde zijn beroemde fries speciaal voor die show. Het was bedoeld als tijdelijk werk, maar gelukkig had iemand het verstand om het te bewaren. De geschiedenis was niet altijd mild voor de plek; geallieerde bommen en een brand verwoestten het gebouw in 1945 tijdens de laatste weken van de Tweede Wereldoorlog. Het duurde decennia om het te herstellen, maar een enorme renovatie in 1984 door Adolf Krischanitz bracht het terug in de glorie van 1898, inclusief een nieuwe laag goud voor de iconische koepel.

Joseph Maria Olbrich was een leerling van de grote Otto Wagner, en dat is te zien. Hij ontwierp het Secessionsgebäude als een van de eerste specifieke locaties voor moderne kunst. Hij ruilde het zware, drukke snijwerk van de 19e eeuw in voor strakke witte muren en scherpe lijnen, waardoor het aanvoelt als een tempel. De ster van de show is de koepel: een bol van 2.500 vergulde bladeren en 300 bessen. Het kreeg veel kritiek toen het voor het eerst verscheen en critici haatten het, maar de laurierbladeren stonden symbool voor de overwinning. En die overwinning ziet er prachtig uit in de zon. Kijk dichter naar de details: op de gevel zie je drie gorgonkoppen die de schilderkunst, architectuur en beeldhouwkunst vertegenwoordigen. Koloman Moser voegde uilmotieven toe op de zijmuren om Athena te eren. Van de zware bronzen deuren tot de stenen plantenbakken in de vorm van schildpadden: alles is ontworpen als één groot totaalkunstwerk. Het is een esthetische ervaring nog voordat je een kaartje koopt.

De begane grond blijft vernieuwen met een wisselend schema van nieuw werk, maar de kelder herbergt de permanente publiekstrekker. Je komt hier voor de Beethovenfries van Gustav Klimt. Het is een 34 meter lange muurschildering uit 1902, gemaakt bij de Negende Symfonie van Beethoven. Klimt gebruikte caseïneverf, stucwerk en bladgoud en verwachtte dat het na de tentoonstelling vernietigd zou worden. Gelukkig werd het van de muren gehaald en uiteindelijk naar deze speciaal gebouwde galerie verplaatst. De muurschildering volgt een verhaal over drie muren. Begin links bij de zwevende figuren die de zoektocht naar geluk verbeelden. Op de middelste muur wordt het duister: 'De vijandige krachten'. Je ziet de reus Typhoeus, zijn Gorgon-dochters en figuren die waanzin en dood voorstellen. Het is zware, symbolische kost. Het verhaal eindigt op de rechtermuur met een overwinning voor de kunsten, besloten met een enorme omhelzing en een engelenkoor. Dat is Klimts versie van de 'Ode aan de Vreugde'. Met het bladgoud en de halfedelstenen is het een hypnotiserend gezicht. Neem er de tijd voor.