Panoptikum Budapest

Panoptikum jest częścią ogromnego, naturalnego labiryntu wyrzeźbionego przez źródła termalne setki tysięcy lat temu. Z czasem jaskinie zostały zaadaptowane przez ludzi i przekształcone w sieć piwnic winnych, więzień i bunkrów. Legenda głosi, że w XV wieku król Matthias Corvinus uwięził tu Vlada Tepesa (Drakulę) – opowieść tę muzeum chętnie eksponuje. W latach 40. XX wieku tunele służyły jako tajny szpital wojskowy podczas II wojny światowej. Figury woskowe pojawiły się tu w 1983 roku, choć nowsza historia tego miejsca bywa burzliwa. W lipcu 2011 roku policja wkroczyła do labiryntu i zamknęła go z powodu sporu zarządczego. Ostatecznie miejsce zostało otwarte ponownie jako Panoptikum, rezygnując ze sztuki konceptualnej na rzecz legendy o „Czarnym Hrabim” i teatralnej kolekcji figur woskowych.

Kolekcja Panoptikum Budapest sprawia, że nie jest to tylko kolejny spacer po jaskiniach. „Bal maskowy Czarnego Hrabiego” to seria scen przedstawiających XVIII-wieczne przyjęcie, które wydaje się zamrożone w czasie. Nie są to tanie plastikowe manekiny. Dzięki współpracy z Hungarian State Opera House, figury noszą autentyczne, ręcznie szyte stroje teatralne z rzeczywistych zasobów Opery. To specyficzny akcent kultury wysokiej w mrocznym otoczeniu. Miniesz sceny przedstawiające hedonistycznego hrabiego dobijającego targu z wyjętymi spod prawa mieszkańcami tuneli. Rekwizyty i elementy scenografii pochodzą z magazynów Opery, tworząc uderzający kontrast między aksamitnym przepychem a szorstkimi, wilgotnymi ścianami jaskiń. Zwróć też uwagę na Stone Exhibition. Wśród figur woskowych rozrzucone są autentyczne fragmenty średniowieczne, tureckie nagrobki z epoki osmańskiej oraz posągi węgierskich królów. Te ciężkie, kamienne relikty osadzają surrealistyczny bal w rzeczywistej, wielowarstwowej historii Budy.

Choć figury woskowe przyciągają uwagę, to Labyrinth of Buda Castle jest tu prawdziwą gwiazdą. Znajdziesz się od 12 do 16 metrów pod powierzchnią w sieci ciągnącej się przez ponad kilometr. Te przestrzenie nie powstały jako piwnice – to naturalne jaskinie ukształtowane przez wodę i czas. Powietrze jest ciężkie przy 90% wilgotności i pachnie mokrą skałą. Zobaczysz tu mieszankę naturalnego wapienia i średniowiecznych cegieł, noszących ślady dawnych funkcji jaskini jako piwnicy winnej czy schronu z czasów II wojny światowej. Poruszanie się wymaga skupienia – podłoże bywa śliskie i nierówne. Akustyka jest pusta, niosąc echo kroków i płynącą z głośników muzykę operową głęboko w ciemność. Nie ma tu naturalnego światła ani zasięgu, to hermetyczny świat, który zdziera barokową fasadę miasta, ukazując starożytne, chłodne wnętrze wzgórza.

Jeśli szukasz dreszczyku emocji, skieruj się do sekcji poświęconej Vladowi Palownikowi. „Komnata Drakuli” wykorzystuje legendę o uwięzieniu księcia, prezentując teatralną aranżację z łańcuchami, trumną i narzędziami tortur, skąpaną w czerwonym i niebieskim świetle. To czysta groteska, która jednak świetnie sprawdza się w mroku. Jeśli chcesz wystawić swoje nerwy na próbę, spróbuj przejść przez „Labirynt Ciemności”. W przeciwieństwie do oświetlonych scen, ten odcinek tunelu tonie w absolutnej czerni. Musisz trzymać się liny pomocniczej i polegać na dotyku, by znaleźć wyjście. To szok dla zmysłów, który przypomina, jak przerażające może być przebywanie pod ziemią bez źródła światła. Na koniec odszukaj balustradę z czerwonego marmuru w Stone Exhibition. Ten fragment renesansowego pałacu króla Macieja to prawdziwy skarb. Widok tak królewskiego artefaktu w wilgotnym, cichym kącie dobitnie przypomina o tym, jak wiele z historii średniowiecznej Budy zostało zniszczone i pogrzebane przez wieki.