Budynek Parlamentu

Budapest stał się jednym miastem w 1873 roku i potrzebował siedziby, która dorównałaby jego ambicjom. Imre Steindl wygrał konkurs na projekt planem, który nawiązywał do londyńskiego Westminster, ale dodał mu ostrego, węgierskiego charakteru. To było gigantyczne przedsięwzięcie – tysiąc robotników przez niemal dwadzieścia lat ułożyło 40 milionów cegieł. Celem było otwarcie w 1896 roku na milenium narodu, ale biurokracja bywa powolna i budowę ukończono dopiero w 1904 roku. Steindl nigdy nie zobaczył efektu końcowego; oślepł i zmarł kilka tygodni przed położeniem ostatniego kamienia. Od tego czasu budynek był świadkiem burzliwej historii – przetrwał wojny światowe i rewolucję z 1956 roku. Przyjrzyj się pobliskiemu Ministry of Agriculture; dziury po kulach w elewacji to autentyczne rany po walkach na Kossuth Square.

Arcydzieło Steindla to fascynująca hybryda stylów. Wykorzystał neogotycką bryłę, by nadać budynkowi powagi, renesansową kopułę dla klasy oraz barokowy układ wnętrz, by budynek był funkcjonalny. Rozciąga się on na 268 metrów wzdłuż wody. Wypatruj 90 posągów królów i wodzów strzegących ścian. Dach to inna historia – pokrywają go ceramiczne płytki Zsolnay, które lśnią nawet wtedy, gdy pogoda w Budapest staje się szara.

Układ jest idealnie symetryczny. Po obu stronach kopuły znajdują się dwie identyczne sale obrad. W jednej wciąż zasiada National Assembly, natomiast drugą – Old Upper House – udostępniono do zwiedzania. Zwróć uwagę na numerowane mosiężne uchwyty na cygara na parapetach przed salami. Parlamentarzyści zostawiali tam swoje Havany przed głosowaniem. Jeśli przemówienie było dobre, wracali do długiego popiołu; jeśli nudne – cygaro wciąż było świeże.

Większość ludzi skupia się na stronie od rzeki, ale główne wejście znajduje się na Kossuth Square. Nie przegap strzegących go brązowych lwów. Wapień, z którego zbudowano parlament, jest porowaty i chłonie zanieczyszczenia jak gąbka, dlatego prawie zawsze zobaczysz gdzieś rusztowania – to niekończąca się walka o utrzymanie bieli fasady.

Wycieczka z przewodnikiem to intensywny, 45-minutowy spacer po najpiękniejszych salach. Zaczniesz od klatki schodowej XVII, pełnej złocień i witraży. Stamtąd trafisz do Old Upper House Hall. Znajdź miejsce w galerii i spójrz na dębowe biurka w kształcie podkowy, gdzie zapadały najważniejsze decyzje. Akustyka jest tu niesamowita – dawniej szept z drugiego końca sali był doskonale słyszalny.

Dome Hall to punkt kulminacyjny. Ma 16 boków i sufit, który zdaje się być zawieszony kilometr nad ziemią. To tutaj spoczywa Holy Crown of Hungary. Nie jest to zwykły eksponat – na Węgrzech korona ma status osoby prawnej. Zauważ krzywy krzyż na jej szczycie; legenda głosi, że ktoś zbyt mocno zatrzasnął wieko skrzyni podczas ucieczki przed najeźdźcą. Co godzinę Crown Guard dokonuje uroczystej zmiany warty z szablami i kamiennym wyrazem twarzy. Warto na to poczekać.

Zwiedzanie kończy się przy Grand Staircase. To idealne miejsce na zdjęcia – czerwone dywany, granitowe filary i freski autorstwa Károly Lotz tworzą prawdziwie teatralną scenerię. Wychodząc, zwróć uwagę na małą sekcję muzealną z czerwoną gwiazdą, którą Sowieci umieścili na szczycie kopuły. To dobitne przypomnienie, że historia tego miejsca nie zawsze była spokojna.

Kossuth Lajos tér to ogromny plac przed budynkiem. Kiedyś panował tu zgiełk uliczny, dziś to czysta strefa piesza, przypominająca muzeum na świeżym powietrzu. Miniesz tu pomniki narodowych bohaterów, takich jak Lajos Kossuth czy Ferenc Rákóczi II. Plac ma też swoją mroczną stronę – na południowym krańcu znajdziesz podziemny pomnik poświęcony rewolucji 1956 roku, upamiętniający masakrę w „Krwawy Czwartek”. Ślady po kulach na budynku Ministry of Agriculture naprzeciwko pozostawiono celowo.

Spacerując 300 metrów na południe wzdłuż rzeki, dotrzesz do Shoes on the Danube Bank. To 60 par żelaznych butów przymocowanych do nabrzeża, upamiętniających Żydów zamordowanych przez milicję strzałokrzyżowców w 1944 roku. To mocny, potrzebny kontrast dla złotego gmachu obok. Przystań tu na chwilę.

Gdy nasycisz się historią, wejdź w głąb Lipótváros – dzielnicy tuż za parlamentem. To tutaj jadają bankierzy i politycy, więc kawa jest tu naprawdę dobra. Zajrzyj do „Bambi Presszó” dla klimatu retro lub znajdź bistro na Szabadság tér. To najlepsze miejsce, by odpocząć i przemyśleć wszystko, co właśnie zobaczyłeś.