Hongaarse Staatsopera

De bouw begon in 1875 onder leiding van Miklós Ybl, de belangrijkste architect van Hongarije, gefinancierd door de stad en Keizer Frans Jozef I. De deuren openden op 27 september 1884, waardoor het culturele hart van de stad direct verschoof van het oude Nationaal Theater naar Andrássy út 22. Het draaide niet alleen om het gebouw; het talent was enorm. Gustav Mahler leidde de boel van 1888 tot 1891, decennia later gevolgd door Otto Klemperer. Zij maakten van het operagebouw een internationaal instituut. Het gebouw ontsnapte gelukkig aan zware bommen tijdens het beleg van Budapest in de Tweede Wereldoorlog. Na een vijf jaar durende technische revisie heropende het huis in maart 2022. Het combineert nu de 19e-eeuwse esthetiek met podiumtechniek die eindelijk werkt voor de 21e eeuw.

De buitenkant is een groots eerbetoon aan de Europese muziek. Twee enorme sfinxen flankeren de ingang en beelden van Ferenc Erkel en Franz Liszt staan op wacht in hun nissen. Kijk omhoog naar de daklijn en je ziet zestien componisten, waaronder Verdi en Tchaikovsky, terugkijken. De schoonmaakbeurt van 2022 bracht de originele romige gloed van de kalksteen terug. Ybl ontwierp het met een slimme indeling: de hoofdingang was voor het publiek, maar de 'Koninklijke Trap' aan de linkerkant bood de vorst een snelle, privéroute naar binnen. Het is symmetrisch, geordend en doelbewust groots. Elke centimeter straalt uit dat het 19e-eeuwse Budapest het wereldtoneel had betreden. En dat werkte. Zelfs de oprit voor koetsen werd verhoogd gebouwd zodat de rijken hun laarzen niet vuil maakten. Het is een gigantische stenen muziekdoos die nog steeds het straatbeeld domineert.

Binnen vind je pure keizerlijke overdaad. De gewelfde plafonds van de foyer leiden je rechtstreeks naar de Grand Staircase met zijn rode lopers. Dit was niet zomaar een trap; het was een plek om gezien te worden. De grote zaal is een hoefijzer van drie verdiepingen, ontworpen voor perfect geluid. Houten panelen onder de decoratie helpen elke noot te dragen. Het plafond is het pronkstuk: Károly Lotz schilderde daar 'De Apotheose van de Muziek', met in het midden een bronzen kroonluchter van drie ton. Leuk weetje: die kroonluchter kan niet tot de grond zakken, dus elektriciens moeten vanuit de zolder werken. Tijdens een rondleiding kom je in de Rode Salon en de koninklijke loge. Als je daar zit, begrijp je waarom mensen de hoofdprijs betalen; zelfs een gefluister op het podium is achterin de zaal hoorbaar. Bekijk de openingstijden van de Hungarian State Opera House voor de dagelijkse tours als je geen volledige voorstelling kunt bijwonen.