Przewodnik lokalnego eksperta po Hiszpańskiej Szkole Jazdy i koniach lipicańskich

Ta szkoła to serce wiedeńskiej kultury jeździeckiej, którego historia sięga XVI wieku. Nie daj się zmylić nazwie „Hiszpańska” – odnosi się ona do wytrzymałych koni iberyjskich, które cesarz Ferdynand I sprowadził na dwór wieki temu. Te ogiery skrzyżowano z końmi neapolitańskimi i arabskimi w stadninie Lipica (w dzisiejszej Słowenii), tworząc rasę lipicańską. Obecnie rolę „przedszkola” dla przyszłych gwiazd pełni stadnina Piber w Styrii. Większość lipicanów rodzi się z ciemną maścią – jako źrebięta są czarne, brązowe lub mysio-szare – a swoją charakterystyczną porcelanową biel zyskują dopiero między czwartym a ósmym rokiem życia. Przyjrzyj się uważnie, a może dostrzeżesz w stadzie jednego ciemnego ogiera. Tradycja nakazuje, by szkoła zawsze miała przynajmniej jednego jako talizman na szczęście. Osiągnięcie telepatycznej więzi wymaganej w ujeżdżeniu klasycznym zajmuje koniowi i jeźdźcowi dekadę. Występują oni w Zimowej Szkole Jazdy, arcydziele Josepha Emanuela Fischera von Erlacha ukończonym w 1735 roku. Każdy filar i stiukowy detal został zaprojektowany tak, by ułatwić arystokratom subtelną komunikację z wierzchowcami. Siedząc w tutejszych galeriach, obcujesz z rzemiosłem chronionym przez UNESCO.

Pomiń drogie bilety na galę i wybierz się na poranny trening (Morgenarbeit). Odbywa się on w większość tygodni od wtorku do piątku między 10:00 a 11:00. To surowe spojrzenie na codzienną pracę jeźdźców i ogierów. Bilety są przystępne dla portfela, zazwyczaj kosztują od 16 € do 27 €. Nie spodziewaj się jednak efektownych skoków znanych z plakatów. Poranek służy rozluźnieniu, budowaniu mięśni i dopracowywaniu ruchów. Zobaczysz dwie grupy: niesforne szare źrebaki uczące się podstaw oraz doświadczone „białe gwiazdy” szlifujące kroki przy klasycznej muzyce. Porada eksperta: wstęp jest darmowy, jeśli posiadasz Vienna Pass. Karta ta obejmuje jednak tylko miejsca stojące, więc przyjdź wcześniej, by zająć miejsce przy barierce. Nie zaznasz tu dramatycznego oświetlenia weekendowego show, ale obserwowanie cichej, powtarzalnej komunikacji między człowiekiem a zwierzęciem jest prawdopodobnie jeszcze bardziej imponujące.

Jeśli chcesz pełnego widowiska, potrzebujesz biletu na galę. To właśnie wtedy lipicany prezentują „Airs Above the Ground” – akrobatyczne skoki używane niegdyś na renesansowych polach bitew. Krótkie, 45-minutowe pokazy kosztują od 26 € za miejsca stojące do 110 € za miejsca siedzące. Pełna 90-minutowa Gala w Loży Królewskiej może kosztować nawet 188 €. Odbywają się one w weekendy i wyprzedają z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Zobaczysz Lewadę, w której koń kuca na tylnych nogach pod ostrym kątem 35 stopni, Kurbetę (skoki na tylnych nogach) oraz Kapriolę – potężny pionowy skok z wykopem. Punktem kulminacyjnym jest Kadryl Szkolny. Osiem koni tańczy w idealnej synchronizacji do muzyki Mozarta i Straussa. Atmosfera jest podniosła: żyrandole płoną, jeźdźcy noszą tradycyjne brązowe fraki i dwurożne kapelusze, a tłum zamiera w ciszy. Jeśli budżet na to pozwala, miejsca w pierwszym rzędzie galerii oferują najlepszy widok na potęgę tych ogierów.

Miłośnicy historii powinni wyjść poza arenę. 60-minutowa wycieczka z przewodnikiem (ok. 24 €) zabierze Cię na drugą stronę ulicy do Stallburg. To najstarszy renesansowy dziedziniec w Vienna, służący jako luksusowy dom dla ogierów. Przejdziesz korytarzami, zobaczysz konie w boksach i zwiedzisz zabytkową siodlarnię. Jednak to zwiedzanie architektoniczne (Architectural Tour) jest prawdziwym hitem. Kosztuje 26 € i trwa 80 minut. To wymagająca trasa – pokonasz 170 stromych stopni prowadzących na poddasze pałacu Hofburg. Znajdziesz tam barokowy dach wykonany z 2,000 zazębiających się drewnianych belek, trzymanych razem bez użycia ani jednego żelaznego gwoździa. Wycieczka kończy się panoramicznym widokiem na centrum miasta z dachu. To perspektywa, której większość turystów nigdy nie doświadcza. Załóż solidne buty i zadbaj o kondycję. Dzieci poniżej 12 roku życia nie są wpuszczane na tę trasę ze względów bezpieczeństwa.

Planowanie jest tu kluczowe, ponieważ dobrostan koni jest priorytetem. Nie przyjeżdżaj w lipcu. Od końca czerwca do połowy sierpnia ogiery odpoczywają na pastwiskach w Styrii. Nie odbywają się wtedy treningi ani występy, choć nadal można zwiedzać puste stajnie. Zasady dotyczące dzieci są rygorystyczne. Dzieci poniżej 3 lat mają całkowity zakaz wstępu, ponieważ płacz malucha może spłoszyć wrażliwego ogiera. Dzieci w wieku 3–6 lat wchodzą bezpłatnie (siedząc na kolanach opiekuna), a te w wieku 6–12 lat korzystają ze zniżek. Nie zabieraj dużych toreb ani walizek – na miejscu nie ma szatni i nie zostaniesz z nimi wpuszczony. I schowaj telefon. Żadnych zdjęć ani filmów. Błysk flesza może doprowadzić do upadku konia w trakcie skoku, co jest niebezpieczne dla wszystkich. Jeśli masz ograniczony budżet, udaj się na Reitschulgasse 2. Stań przy sklepionym wejściu przed lub po treningu, a zobaczysz za darmo stajennych prowadzących białe ogiery przez ulicę.