Budynek Secesji

Secesja Wiedeńska narodziła się 3 kwietnia 1897 roku. Gustav Klimt, Koloman Moser i Josef Hoffmann przewodzili grupie, która wystąpiła ze skostniałego Stowarzyszenia Austriackich Artystów, by tworzyć na własnych zasadach. Zatrudnili Josepha Marię Olbricha do budowy siedziby swojego nowego ruchu na działce podarowanej przez miasto. Prace postępowały błyskawicznie – drzwi otwarto w listopadzie 1898 roku, po zaledwie sześciu miesiącach budowy. W 1902 roku budynek gościł swoje najsłynniejsze wydarzenie: 14. wystawę Secesji, będącą hołdem dla Ludwiga van Beethovena. Klimt namalował swój słynny fryz specjalnie na tę okazję. Początkowo miał on być tymczasowy, ale na szczęście zdecydowano się go zachować. Historia nie zawsze była łaskawa dla tego miejsca. Alianckie bomby i pożar strawiły wnętrza w 1945 roku, w ostatnich tygodniach II wojny światowej. Naprawa zajęła dekady, ale gruntowna renowacja przeprowadzona w 1984 roku przez Adolfa Krischanitza przywróciła mu blask z 1898 roku, wliczając w to nową warstwę złota na kultowej kopule.

Joseph Maria Olbrich był uczniem wielkiego Ottona Wagnera i to widać w jego projekcie. Zaprojektował Budynek Secesji jako jeden z pierwszych domów dedykowanych wyłącznie sztuce nowoczesnej. Porzucił ciężkie, przesadne zdobienia XIX wieku na rzecz gładkich białych ścian i ostrych linii. Całość przypomina świątynię. Gwiazdą jest kopuła – sfera złożona z 2500 pozłacanych liści i 300 jagód. Gdy powstała, wzbudziła ogromne kontrowersje. Krytycy jej nienawidzili, ale liście laurowe miały symbolizować zwycięstwo. A zwycięstwo wygląda pięknie w słońcu. Przyjrzyj się detalom: na fasadzie zobaczysz trzy głowy gorgon reprezentujące malarstwo, architekturę i rzeźbę. Koloman Moser dodał motywy sów na bocznych ścianach, aby uczcić Atenę. Od ciężkich brązowych drzwi po kamienne donice w kształcie żółwi – wszystko zostało zaprojektowane jako spójne dzieło sztuki. To totalne doświadczenie estetyczne, zanim jeszcze kupisz bilet.

Parter tętni życiem dzięki zmieniającym się wystawom nowych dzieł, ale podziemia kryją stałego rekordzistę. Jesteś tu dla Fryzu Beethovena Gustava Klimta. To 34-metrowy mural namalowany w 1902 roku jako dopełnienie IX Symfonii Beethovena. Klimt użył farb kazeinowych, tynku i płatków złota. Spodziewał się, że po zakończeniu wystawy dzieło zostanie zniszczone. Na szczęście zostało ono zdjęte ze ścian i ostatecznie przeniesione do tej specjalnie zbudowanej galerii. Mural prowadzi narrację przez trzy ściany. Zacznij od lewej, gdzie unoszące się postacie symbolizują poszukiwanie szczęścia. Środkowa ściana to moment, w którym atmosfera gęstnieje – nosi tytuł „Wrogie Siły”. Zobaczysz tam gigantycznego Tyfona, jego córki Gorgony oraz postacie uosabiające szaleństwo i śmierć. To ciężka, symboliczna tematyka. Historia kończy się na prawej ścianie triumfem sztuki, wielkim uściskiem i chórem aniołów. To wersja „Ody do radości” według Klimta. Dzięki płatkom złota i kamieniom półszlachetnym widok jest hipnotyzujący. Nie spiesz się.