Węgierska Galeria Narodowa

Buda Royal Palace jest siedzibą królewską od lat 1200., ale to muzeum jest nowoczesnym dodatkiem. Zostało otwarte w 1957 roku, aby dać węgierskiej sztuce własny dom. Galeria przeniosła się do pałacu w 1975 roku po brutalnej powojennej odbudowie. Podczas oblężenia Budapest w latach 1944-45 pałac spłonął i stał się ruiną. Gdy rząd socjalistyczny odbudowywał go w latach sześćdziesiątych, podjął decyzję, która do dziś budzi emocje. Wypatroszono wnętrza Habsburg. Zamieniono bogato zdobione apartamenty na neutralne, czyste hole, które widzimy dzisiaj. Obecnie muzeum zajmuje skrzydła A, B, C i D. To kulturalny ocalały wzniesiony na fundamentach dawnej monarchii.

Układ galerii to chronologiczny marsz przez oś czasu Węgier. Zacznij na parterze w Lapidary. To kolekcja kamiennych fragmentów, które opowiadają historię architektonicznych przemian samego zamku. Jednak prawdziwy powód do wizyty czeka na pierwszym piętrze. Późnogotyckie ołtarze skrzydłowe są niesamowite – to masywne, pozłacane drewniane konstrukcje ocalone z kościołów z całych dawnych Węgier. Oglądanie ich w dawnej Throne Room dodaje temu doświadczeniu powagi. Dalej znajduje się sekcja XIX-wieczna, era tożsamości narodowej. Poszukaj prac, których autorem jest Mihály Munkácsy. Jego dzieła są nastrojowe i intensywne; obrazy takie jak „Cela skazańca” operują światłem i cieniem w sposób dorównujący najlepszym europejskim mistrzom. Zobaczysz tu także romantyczne krajobrazy Károly Markó starszego oraz wizje tragicznej historii autorstwa Bertalan Székely. Na koniec odwiedź XX wiek. To zwrot ku modernizmowi. Malarze z kolonii Nagybánya wprowadzili do swoich prac słońce. Warto też zwrócić uwagę na wizjonera, którym był Tivadar Csontváry Kosztka. Jego „Ruiny greckiego teatru w Taorminie” to nasycone kolorami arcydzieło, które nie przypomina niczego innego w budynku. Jest dziwne i genialne.

Nie daj się zwieść fasadzie. Choć architekci Miklós Ybl i Alajos Hauszmann zaprojektowali neobarokową bryłę, wnętrze jest czysto funkcjonalne. Po oblężeniu w 1945 roku komunistyczny rząd nie chciał królewskiego przepychu, widząc w nim relikt dekadenckiej przeszłości. Uprzątnięto ruiny i zbudowano minimalistyczne galerie. To efektywna przestrzeń dla sztuki, nawet jeśli brakuje jej staroświeckich złocień. Wypatruj nielicznych królewskich pozostałości. Najważniejszą jest kopuła – odbudowana w prostszej formie niż oryginał, wciąż pozostaje cudem techniki. Wyjdź na zewnętrzną balustradę, by podziwiać panoramę Pest i Buda Hills. Warto się tam wspiąć. Po coś naprawdę starego udaj się na dół. Palatine Crypt to jedyne wnętrze, które przetrwało wojnę w nienaruszonym stanie. Zostało zamurowane i praktycznie zapomniane, co uratowało marmurowe sarkofagi i freski przed zniszczeniem. Jest tam mrocznie, klimatycznie i można poczuć się jak w kapsule czasu, choć wejście wymaga wcześniejszej rezerwacji.